Veenendaal in 1890: Moeder slaat bruid met klomp

VEENENDAAL De volgende keer starten we een serie over landgoed Prattenburg. Het volgende echt gebeurde verhaal, dat we tegen kwamen tijdens ons onderzoek naar Prattenburg, willen we u echter niet onthouden.

Aart Aalbers

Van het woord 'privacy' had men in 1890 nog niet gehoord. Jan Heij en Jannetje van Wakeren kwamen met naam en toenaam in de Amerongsche Krant te staan toen er veel mis ging rond hun huwelijk. Wat was het geval? De 25-jarige aan Klein Schutje geboren Jan en de 31-jarige Jannetje hebben al jarenlang verkering en maken trouwplannen. De moeder van Jannetje, te weten weduwe Geertrui van Wakeren-Stuivenberg, is het daar helemaal niet mee eens. Ondanks dat haar dochter al 31 jaar is probeert ze het huwelijk te voorkomen. Het verliefde stel zet echter door en gaan op 15 mei 1890 naar het gemeentehuis in Veenendaal om hun plannen kenbaar te maken en 'om zich ter gemeente-secretarie te laten inschrijven.'

De moeder van de aanstaande bruid heeft daar lucht van gekregen en spoedt zich op haar klompen ook naar het gemeentehuis. Ze wacht daar haar dochter met haar vriend op. Toen ze arriveerden trok moeder haar klomp uit en sloeg erop los. De krant schrijft: 'De trouwlustige moest met een pak slaag, waarbij de klomp dienst deed, onverrichterzake huiswaarts keren.' De waakzaamheid van moeder Geertrui verslapt die middag eventjes en snel gaat Jannetje met haar vriend voor de tweede keer naar het gemeentehuis. Ze laten zich nu, zonder gestoord te worden, inschrijven.

Zaterdag 31 mei 1890, de trouwdag, breekt aan. Het stel laat zich, om een nieuw opstootje te voorkomen, in een grote aak richting het gemeentehuis varen. Het huwelijk wordt voltrokken. Haar moeder komt in de huwelijksakte bij de getuigen niet voor. Wel de 24-jarige Cornelis van Ravenswaaij, Aalbert Stuivenberg, die een oom van de bruid is, en haar neef Daniël Stuivenberg.

Ze varen weer terug en het jonge stel komt voor een etentje met familie en vrienden bij elkaar. Na het eten steken ze samen met vriend Cornelis van Ravenswaaij het water in Geldersch Veenendaal over en brengen een bezoekje aan de weduwe Wijntje van Ravenswaaij-Hijnekamp. Als ze er nog maar kort zijn krijgt Cornelis ruzie met zijn moeder omdat hij zijn zondagsepak niet uit wil trekken. De ruzie loopt zo hoog op dat de glasruiten over de vloer rinkelen. De bruidegom ziet dat één van hen een mes heeft en springt tussen hen in. Het volgende moment loopt de bruidegom twee steekwonden op. Een wond van 17 centimeter over zijn keel en een wond vanaf zijn mond over zijn gezicht tot in zijn nek.

'De ontsteltenis was groot; dadelijk ging de dader persoonlijk naar dr. Berkhout, die den zwaargewonde verbond.' Ook de politie komt snel opdagen en ineens wist niemand van iets. 'De wonden schenen als vanzelf te zijn gekomen.' De burgemeester wordt ingelicht en die laat zondag Cornelis van Ravenswaaij arresteren. Op maandag worden alle aanwezigen door de politie verhoord. De krant schrijft: '…maar de zaak kwam niet tot klaarheid.' Ook moeder van Ravenswaaij gaf geen verklaring. Ze vertelde de politie dat de zaak was geregeld en dat Jan Heij vijftig gulden schadevergoeding zou krijgen en het halve salaris van zijn vriend tot hij weer hersteld was.

BIJ DE FOTO De Grift stroomde in 1915 nog van Benedeneind via Klein Schutje naar Hoogstraat. (collectie gemeentearchief Veenendaal)