• Bert van den Bos voor het voormalige pand van Ritmeester, waarvan zaterdag een maquette onthuld wordt.

    Aart Aalbers

Open Monumentendag gered van ondergang

VEENENDAAL Met het thema 'In Europa' is het komend weekend Open Monumentendag en Dag van de Architectuur. Vrijdagavond te beginnen in het Spectrum.

Gerard van Wijk

Bert van den Bos is de aftredend voorzitter van het comité Open Monumentendag. Hij heeft het nu acht jaar gedaan, met op dit ogenblik een club van veertien enthousiaste vrijwilligers. Hij vindt het tijd voor verjonging. Er zijn overigens tijden geweest dat het voortbestaan van deze bijzondere dag aan de spreekwoordelijke zijden draad hing. ,,Bij de bezuinigingen in 2015 werden alle subsidies ingetrokken, ook die voor de Open Monumentendag en voor de Dag van de Architectuur, die op verschillende dagen werden georganiseerd. Wij hebben toen contact opgenomen met het college en gezegd dat we ermee zouden stoppen als de subsidiestop bleef. Ze dachten waarschijnlijk: dat doen ze toch niet, het zijn allemaal vrijwilligers, die gaan er wel mee door. Maar het heeft ertoe geleid dat er in 2015 geen Open Monumentendag in Veenendaal is geweest.”

COMBINEREN Hierna nam het college weer contact op met het comité. De idee ontstond om beide dagen te combineren. De subsidie werd weliswaar gehalveerd, van 12.000 naar 6.000 euro, maar het comité zegde toe via sponsoring voor voldoende geld te zorgen. Zo geschiedde en na een jaar afwezigheid is Veenendaal sindsdien weer vertegenwoordigd in de lange rij van gemeenten waar Open Monumentendag en Dag van de Architectuur, te verzorgen door het Architectuurcentrum Veenendaal, door vele bezoekers worden gewaardeerd.

RITMEESTERHALLEN 'In Europa' is dit jaar het thema. Wat moeten we daar nou mee, dacht het lokale comité aanvankelijk. ,,Maar we kwamen er al snel achter dat de geschiedenis van Veenendaal zich uitermate leent voor dit thema. De blik was hier altijd verder dan Veenendaal zelf. We hebben ingezoomd op het industriële erfgoed. Er wordt veel op zaterdag georganiseerd in de Ritmeesterhallen. Lokale bedrijven haalden in de jaren vijftig en zestig werknemers overal in Europa vandaan: Spanjaarden en Joegoslaven en later Polen."

INTERNATIONAAL KARAKTER ,,Voor die tijd kwamen de Italianen al naar Veenendaal, veelal granietwerkers, met hun hele familie. Dat was voor ons de link naar Europa. Ook bedrijven die zich van buiten de gemeente in Veenendaal vestigden hadden veelal een internationaal karakter. En er waren overnames, zoals de VSW die in Engelse handen overging.”

Zoals gezegd, het mag een wonder heten dat Open Monumentendag nog op de lokale agenda staat. Want je hebt er wel vrijwilligers voor nodig die er de schouders onder willen zetten.

ZELF OPKNAPPEN ,,Ik ben ingestapt op een moment dat de zaak op z'n gat lag, op sterven na dood zogezegd. De gemeente organiseerde de Open Monumentendag, maar toen de ambtenaar die dat deed wegging, dachten ze op het gemeentehuis dat de vrijwilligers het verder zelf maar moesten opknappen."

,,Aart Aalbers belde mij en nodigde me uit voor een bijeenkomst op het gemeentehuis. Ik kwam daar enigszins verlaat en trof twee man, die net op het punt stonden weg te gaan en het op te geven. We hebben het toch weer van de grond getild, met een clubje van vijf of zes mensen.”

TIEN MARKTKRAMEN Van den Bos noemt een drietal ,,heel bijzondere onderdelen van de programmering.” In de Ritmeesterhallen toont Henk van Voskuilen zijn maquettes van Veenendaal, inclusief een nieuwe maquette van de Ritmeesterfabriek zelf. Tien marktkramen heeft het comité gehuurd om de omvangrijke verzameling van Van Voskuilen te tonen. ,,Wij vinden het een prachtige gelegenheid om hem een podium te geven.”

De Koninklijke Van Ginkel Groep stelt de St. Willibrorduskerk open. Een unieke gelegenheid om deze tot bedrijfslocatie getransformeerde rooms-katholieke kerk, met karakteristieke architectuur, te bezichtigen. Jaap Pilon vertrekt om 11.00 uur vanaf de Ritmeesterfabriek voor een stadswandeling door het Franse Gat.

DUURZAME ONTWIKKELING Het Franse Gat komt vrijdagavond vanaf 20.00 uur in het Spectrum ook ter sprake. Daar gaan gemeente en Patrimonium woonservice de komende jaren aan de slag, een mooi voorbeeld van een gewenste duurzame ontwikkeling.

Het gehele programma van de Open Monumentendag en de Dag van de Architectuur vanaf vrijdagavond tot zondag is te vinden in de vorige week bij de Veenendaalse Krant verschenen bijlage (vanaf pagina 35).