Onderzoek naar verbetering Grebbedijk

VEENENDAAL Waterschap Vallei en Veluwe doet samen met de provincies Utrecht en Gelderland en gemeente Wageningen onderzoek naar de kansen die er zijn als de Grebbedijk wordt verbeterd. In 2017 wordt in een Deltawet vastgelegd dat de dijk de hoogste sterktenorm krijgt, namelijk dat er ieder jaar maar een kans van 1/100.000 mag zijn dat hij doorbreekt. Hierdoor kan de Grebbedijk nagenoeg niet meer bezwijken.

De Grebbedijk tussen Wageningen en Rhenen is 5,5 kilometer lang. Hij beschermt de gehele Gelderse Vallei, een gebied tot voorbij Amersfoort. Door een dijkdoorbraak zou in delen van Veenendaal ruim drie meter water komen te staan en zouden 250.000 mensen getroffen worden. De totale directe en indirecte economische schade zou 30 miljard euro zijn.

Op dit moment voldoet de dijk aan de gestelde normen. Als er nieuwe normen gaan gelden, moet de dijk echter verstevigd worden. Veel aandacht is er voor piping. Bij piping voeren waterstromen onder de dijk zand mee, waardoor de dijk van onderaf wordt uitgehold.

GESPREKKEN Na 2017 wordt duidelijk welke werkzaamheden aan de dijk moeten gebeuren. Vooruitlopend daarop inventariseren de vier partners welke wensen en belangen er leven bij de aanpak van de Grebbedijk. Bijvoorbeeld bij Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en gemeenten. Maar ook bewoners worden op een gegeven moment betrokken bij de planvorming. ,,Wanneer dat precies zal zijn, kan ik nu nog niet zeggen. Maar we willen graag gebruik maken van de ideeën en deskundigheid die in Wageningen en elders vast en zeker aanwezig zijn", aldus dijkgraaf Tanja Klip-Martin (foto).

Dat kan er toe leiden dat ook andere ruimtelijke maatregelen tegelijk met de verbetering van de dijk kunnen worden meegenomen. Of dat buitendijkse maatregelen, bijvoorbeeld natuurontwikkeling, bijdragen aan een veiliger dijk. Hiervan was bijvoorbeeld sprake toen in 1992 de zomerkade bij de Blauwe Kamer werd afgegraven. De watergeulen die toen ontstonden, droegen bij aan een lagere waterdruk op de Grebbedijk.

INNOVATIEVE DIJK Voor 2018 is dus nog niet duidelijk welke maatregelen exact aan de Grebbedijk moeten worden genomen en wat de kosten zijn. De dijkgraaf: ,,Maar er gaat zeker iets gebeuren. De Grebbedijk staat hoog op de agenda in het Deltaplan. Dus we zetten er vaart achter."

De verwachting is dat de dijk vooral steviger moet worden en op een enkele plaats wellicht iets hoger. Gemeente Wageningen heeft de ambitie om een aantal gewenste ontwikkelingen zoveel als mogelijk te koppelen aan de veiligheidsmaatregelen die moeten worden genomen. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan de verplaatsing van de recreatiehaven richting de binnenstad. Ook streeft de gemeente samen met het waterschap naar een innovatief en duurzaam ontwerp van de dijk.

NIEUWE NORMEN De huidige norm van de dijk stamt uit de jaren 1960. Toen werd bepaald dat de Grebbedijk, net als andere rivierdijken, jaarlijks maar een kans van 1/1250 mag hebben dat er water overheen gaat. Omdat de rivieren in de toekomst meer water moeten verwerken, komen er in de Deltawet die in 2017 wordt vastgesteld, nieuwe normen voor dijken. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de kans dat een dijk doorbreekt, maar ook naar de gevolgen ervan. Wegens de grote economische schade bij een doorbraak van de Grebbedijk (totaal 30 miljard) en het hoog aantal getroffen inwoners (250.000) is voor de dijk de allerhoogste sterktenorm voorgesteld: 1/100.000.

In de Deltawet wordt ook vastgelegd wat de basisveiligheid is voor alle bewoners die achter een dijk wonen. De kans dat iemand komt te overlijden door een overstroming mag ieder jaar niet groter zijn dan 1/100.000 (niet te verwarren met de sterktenorm voor de Grebbedijk die eveneens 1/100.000 is). Door de verbetering van de Grebbedijk wordt die veiligheidsnorm voor alle bewoners in de Gelderse Vallei bereikt.