• Aart Aalbers

Hanneke Zwart na veertig jaar weg bij VU

VEENENDAAL Hanneke Zwart (67) neemt na bijna veertig jaar docentschap beeldhouwen binnenkort afscheid van de Volksuniversiteit (VU). Duizenden cusisten heeft ze in al deze decennia les gegeven, in sommige perioden wel 75 per week, en er zijn er die met hakken, speksteen of boetseren zijn doorgegaan en nu zelf les geven of op gezette tijden exposeren. ,,Er zijn er bij die vijftien jaar les van me hebben gehad." Zwart heeft haar sporen aan de VU wel nagelaten. Met haar man Ed gaat ze volgend jaar met een camper een half jaar door Afrika reizen. 

Gerard van Wijk

Directeur Wytze Woudsma van de VU ziet haar niet graag vertrekken. ,,Je voelde dat je iemand in de organisatie had, die met liefde bezig was, iemand die het vak verstaat. Ze heeft veel mensen opgeleid." Zwart werd in Rotterdam geboren, in een gereformeerd gezin, een milieu waar niet echt aandacht was voor kunst. ,,Als jong meisje wilde ik al beeldhouwster worden. Eerst wilde ik op ballet, maar dat mocht niet van mijn ouders. Bij de buren zag ik beeldjes van balletdanseressen, die vond ik prachtig, met van die sierlijke bewegingen." Op haar zestiende kon ze het ouderlijk huis uit door een opleiding voor verpleegster te gaan volgen. ,,Daarna ben ik me gaan ontwikkelen en naar musea gegaan. Ik heb er zelf voor moeten vechten om te komen waar ik gekomen ben."

PANHUIS Vanaf haar studietijd aan de hoofdstedelijke Rietveldacademie is haar liefde voor de beeldhouwkunst zich verder gaan ontwikkelen en verdiepen. Zwart wilde in Amsterdam blijven wonen, maar daar was een behoorlijke wachtlijst voor een atelierwoning. Vrienden van haar zagen een geschikte ruimte aan het Panhuis en zo kwam zij in 1979 naar Veenendaal.

,,Ik wist aanvankelijk niet waar ik vanuit Amsterdam in terecht gekomen was." Met haar man runde zij in de jaren tachtig ook nog galerie Céline. In latere jaren kwam een atelierruimte vrij bij de Nieuwe Molen aan de Nieuweweg. In die beginjaren ontwikkelde zij haar vaardigheden voor wat betreft steenbewerking en restauratie ook nog vijf jaar bij steenhouwerij Woudenberg in Rhenen. ,,Intussen vervaardigde ik mijn eerste grote marmeren beelden. Het menselijk lichaam met haar mogelijkheden en beperkingen is steeds het uitgangspunt van mijn thematiek geweest. Eerder als weerspiegeling van menselijke emoties dan als de esthetische weergave van de uiterlijke gestalte."

NAAKTMODEL Zwart heeft van alles gedaan als het op beeldhouwen aankomt. Zo was ze na een driejarige opleiding ook actief als creatief therapeut, in de periode dat de VU nog gevestigd was in de Frisia villa. ,,Dat was nog best een pittige opleiding, voor mensen die wilden gaan werken in ziekenhuizen, in de psychiatrie en bejaardentehuizen. Ik heb dat ook met plezier gedaan." Gelachen kan er nog worden om de overburen van de Frisia villa, die de politie belden omdat ze dachten dat er ongewenste of gewenste intimiteiten in de villa plaatsvonden. Het ging alleen om een naaktmodel waar de buren zicht op hadden.

Zwart staat bekend als een echte vakvrouw, een technicus. ,,Je moet eerst leren kijken, tot in de details, dat is moeilijk. Daar vertelde ik de cursisten over." Haar eigen werk is zowel in als buiten Veenendaal op tal van plekken zichtbaar. Bijvoorbeeld de hoog tegen de gevel aangebrachte beeldjes van Kees Stip op het gelijknamige plein. Vier jaar geleden werd de Cultuurprijs van Veenendaal aan haar uitgereikt. Trots is zij ook op haar deelname aan een reizende expositie langs Nederlandse musea, samen met beeldhouwer Tajiri.