• Gilbert van Schoonbeke geschilderd in 1544. Te zien in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

    Kik-IRPA, Elias, Jean-Luc

'Gilbert was niet de stichter van Veenendaal'

VEENENDAAL  Gilbert van Schoonbeke was niet de stichter van Veenendaal en uit geen enkele van de vele geraadpleegde bronnen blijkt dat hij in de zestiende eeuw ooit in Veenendaal is geweest. Gilbert stuurde steeds een zaakgelastigde naar bijeenkomsten. Twee jaar hebben Adri en Corrie van Silfhout van de werkgroep geschiedenis van de Sticvhting Gilbertjaar 2019 onderzoek in verschillende archieven met oude handschriften gedaan. Woensdagavond werden onder grote belangstelling de bevindingen gepresenteerd. Dat gebeurde bij de eerste aflevering dit jaar van het Cultureel Café in De Plantage aan de Markt.

Door de loop der tijden is zonder veel onderzoek aangenomen dat de Antwerpse ondernemer, die slechts 37 jaar werd, als de stichter van Veenendaal kon worden aangemerkt. De ene historicus nam deze ´waarheid´ van de andere over. Jaap Pilon kon als voorzitter van de werkgroep melden dat Gilbert weliswaar wel veengronden heeft gepacht en geëxploiteerd ten behoeve van de vestingwerken in Antwerpen, in die tijd ook het financiële centrum van Europa. Hij heeft tevens de Grift laten graven, maar deze mocht als afvoer van de gestoken turf niet in verbinding worden gebracht met de Bisschop Davidsgrift.

Geen enkele van de bronnen maakt gewag dat er in die tijd Vlaamse arbeiders in de Rhenense of Gelder venen te werk zijn gesteld. Ook deze theorie is in het verleden herhaaldelijk als een vaststaand gegeven aangenomen. Er is gezocht in het Veenraadsarchief over de periode 1550-1560, dat zich bevindt in het gemeentearchief in Veenendaal. Tevens werd onderzoek gedaan in het Gelders Archief, het Utrechts Archief, het Archief Eemland en verder in boeken, lokale bladen en kranten alsmede via internet. 

(Meer informatie in de krant van woensdag 23 januari)