• Aart Aalbers

Schuldenproblematiek kan eenzaam maken

VEENENDAAL Vijf- tot zeshonderd lopende dossiers hebben de elf dames van het Budget Advies Centrum (BAC) in behandeling. Veenendalers (en ook inwoners van Rhenen en Renswoude) kunnen bij het BAC terecht voor vragen of problemen rond financiën en schulden. Het aantal huishoudens met schulden is na een stijging in vorige jaren, het afgelopen jaar jaar redelijk stabiel gebleven.

Gerard van Wijk

Dat komt volgens coördinator Natascha van de Kleut mede doordat Veenendaal een sterk vrijwilligersnetwerk heeft. Veel nuttig werk wordt verricht door schuldhulpmaatjes en ook vanuit de kerken zijn er de nodige initiatieven. Dat is laagdrempeliger en indien nodig komen mensen met schulden daarna bij het BAC terecht. Het voorkomen van schulden is van groot belang.

Nieuw is een brochure die breed wordt verspreid, bijvoorbeeld in de wachtkamers van de huisartsen, waarin preventie aan de orde wordt gesteld. De brochure is een gezamenlijke uitgave van het BAC (Vitras), Kerk en Minima, Schuldhulpmaatje Veenendaal, de Stichting Hulpdienst In-Zicht, Kwintes en Veens, bekostigd van de zogeheten Klijnsma-gelden, genoemd naar de staatssecretaris. 'Dicht u iedere maand het ene gat met het andere? Durft u de post niet meer open te maken, omdat u bang bent voor nieuwe rekeningen? Maakt u zich zorgen om geld? Blijf er niet mee zitten, u kunt hulp krijgen.'

Het Veenendaalse team van het BAC telt zeven klantmanagers en drie ondersteuners. De klantmanagers hebben allen een HBO-opleiding sociaal-juridische dienstverlening, maatschappelijk werk en dienstverlening of psychologie gevolgd. ,,Deze disciplines vullen elkaar mooi aan, het werkt versterkend", zegt Anne-Marie Verwolf. ,,Het gaat om maatwerk, want het zijn individuele gevallen. Elke situatie is anders." Volgens Anne-Marie zijn zij de landelijke trend voor. Vorig jaar was er landelijk gezien nog een stijging van het aantal huishoudens met schulden, maar in Veenendaal is dat niet meer het geval. Tot voor kort werd er ook een toename van de gemiddelde schuld vastgesteld, tot wel veertigduizend euro.

Het BAC is aangesloten bij de NVVK, de vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren. Bij de NVVK hebben ze gezien dat het inkomen van veel huishoudens de laatste jaren aanmerkelijk is gedaald en dat dit zorgt voor een groeiende groep mensen met problematische schulden. ,,Er zijn mensen die het moeilijk vinden hun gedrag aan te passen aan deze nieuwe financiële situatie, maar vaak is het besteedbare inkomen gewoonweg te laag om aan de financiële verplichtingen te kunnen voldoen."

Anne van der Kaaden van het BAC ondersteunt deze zienswijze. ,,Natuurlijk zijn er mensen die door eigen schuld in de problemen komen, maar je hebt ook veel mensen die met -zo noemen wij het- pechschulden zitten. Mensen die hun baan verliezen en minder inkomsten hebben, mensen die een onderneming hadden waarmee het niet goed is gegaan, mensen van wie hun huis zogezegd onder water staat of mensen die hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Vroeger ging het meer om gedragsverandering, beter plannen wat je met je geld doet. Nu is de doelgroep steeds breder geworden. Het is voor ons ingewikkelder geworden, maar ook boeiender. Je moet op de hoogte zijn van alle wetswijzigingen. Allerlei disciplines en hypotheekvormen komen voorbij."

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft vorig jaar, na de raadsverkiezingen, de nieuwe gemeentebestuurders gevraagd om te zorgen voor blijvende inzet op schuldhulpverlening voor iedere burger. Veenendaal is op de oude voet doorgegaan, omdat het hoofd ook om kwetsbare mensen gaat, met deels bijkomende psychische en sociale problemen. Bijna de helft van de schuldenaren had inkomen uit werk (dat is weggevallen), meer dan veertig procent leefde van een uitkering en dan zijn er nog die helemaal geen inkomen hebben of leven van studiefinanciering. Niet minder dan twee miljoen mensen hebben betalingsachterstanden, voornamelijk bij de belastingdienst en zorgverzekeraars of ze hebben een hypotheekachterstand.

Het totaal aantal mensen met schulden stabiliseert dan wel in Veenendaal, maar Natascha van de Kleut stelt vast dat de groep met onoplosbare schulden wel toeneemt. ,,Verslaving en psychische problemen staan soms een oplossing in de weg. Een schuld hoeft in het begin niet per se heel groot te zijn, maar omdat iemand niet betaalt, gaan de schulden stapelen en wordt de totale schuld op een gegeven moment niet meer te overzien. De mensen moeten eerst zelf aan de slag, een in vele jaren opgebouwde schuld is niet in één maand af te lossen."

Het Budget Advies Centrum geeft informatie en advies bij de mensen die in de doorlopende trajecten zitten. ,,Wij proberen gedragsverandering te bewerkstelligen, daarvoor zetten we budgetcoaching in", aldus Anoek van Grootveld. ,,Dat lukt niet in alle gevallen. Tevens bieden we naast informatie en advies, budgetbeheer en indien noodzakelijk een schuldregeling. Dat is een pittig traject dat goed begeleid moet worden en waarbij de vrijwilligers van grote waarde zijn." Janneke van Dorsten: ,,In veel gevallen lukt het mensen de boel weer op de rit te krijgen, maar er is een groep mensen die het nooit zelf leert. Jaren geleden klopten ze al eens bij ons aan en dan zie je ze jaren later terugkomen. Wij blijven aansturen op financiële zelfredzaamheid."

Preventie, het voorkomen van schulden, blijft van het grootste belang, benadrukken de dames van het BAC. ,,Omdat financiële problemen vaak grote spanningen meebrengen in relaties en gezinnen." Het taboe om te erkennen dat je financieel het hoofd niet meer boven water kunt houden, het taboe om te vragen om hulp, is minder groot geworden. ,,We zouden deze groep eerder willen bereiken. Schuldenproblematiek kan eenzaam maken. Daarom zijn op het oog kleine successen in de aanpak van de schuldhulpverlening ook grote successen. Dat geeft voldoening in ons werk; dat mensen inzicht krijgen in hun eigen situatie." Het BAC geeft viermaal per jaar een budgetcursus. Daar kunnen alle inwoners gratis aan deelnemen.

Fotobijschrift:

Het bijna voltallige team Veenendaal van het Budget Advies Centrum, met uiterst links coördinator Natascha van de Kleut