Prattenburg van boerderij tot kasteel (1)

VEENENDAAL De komende maanden publiceren we een serie verhalen die zich afspelen op en rond landgoed Prattenburg dat grotendeels op grondgebied van Rhenen en voor een klein gedeelte, zoals de Juliahoeve, op grondgebied van Veenendaal ligt. Het zijn naast een stukje geschiedenis veelal korte verhalen over bosbranden, stropers, bouwplannen, een bewoner van Prattenburg die burgemeester van Veenendaal is en onder andere een inbraak met een schietpartij. Vandaag aflevering 1.

Aart Aalbers

Onlangs was ik te gast op kasteel Prattenburg en sprak met Henk Hoogeveen. Hij heeft enige tijd in een dienstwoning op Prattenburg gewoond en wist door een studie over het landgoed het een en ander te vertellen. Al snel kwam de gedachte op om een serie verhalen te maken over Prattenburg. Momenteel is men daar wekelijks bezig om de archieven toegankelijk te maken. Voor deze serie kozen we echter een andere invalshoek. De meeste verhalen die u gaat aantreffen stonden de afgelopen 300 jaar in kranten. De berichten geven een leuk inkijkje in de geschiedenis van dit eeuwenoude landgoed.

Na het lezen van veel krantenberichten over Prattenburg gaat zo'n landgoed helemaal voor je 'leven'. Toen ik daarna een afspraak had met de huidige bewoners Jonkheer Mr. L.H.J.M. (Henk) van Asch van Wijck en zijn echtgenote V.M.G. (Vicky) van Asch van Wijck-von Papen en over hun landgoed fietste, was er veel herkenning. Zo bevat het landgoed maar liefst 19 items die op de Rijksmonumentenlijst staan. De familie overweegt in 2016 het park rond het kasteel, onder geleide van gidsen, een zaterdag open te stellen zodat ook u, na het lezen van deze serie, ervan kunt genieten. We zullen u op de hoogte houden op welke wijze u zich hiervoor kunt aanmelden.

Voor we starten met het oudste gevonden bericht zetten we eerst de diverse benamingen op een rij op welke wijze het huidige kasteel Prattenburg in de loop der jaren werd aangeduid. Namelijk: Grootveld, Hofstad Prattenborch, Ridderhofstad Prattenburgh, Hofstede -, Jagthuis -, Landgoed -, Buitengoed -, Huis -, Buitenverblijf - en Huize Prattenburg.

In oude archiefstukken treft men voor de gronden nog niet de naam Prattenburg maar Grootveld aan. Het blijft gissen, maar het vermoeden is dat Prattenburg beter klonk dan Grootveld. Dominee Dirk Rogge die vanaf 1592 voorging in de Oude Kerk veranderde immers zijn naam ook in Theodorus Siliginius. Het Latijnse woord Pratum betekent veld of weide. Dus is de naam Prattenburg wel verklaarbaar. De eerste keer dat Prattenburg in de archieven voorkomt is zeer waarschijnlijk in het Rijksarchief te Utrecht en dat stuk is gedateerd 2 augustus 1502. Hierin staat dat Ludolff Quint Claaszoon, die op dat moment ongeveer 75 jaar oud is, onder ede getuigt dat hij als klein kind reeds op Prattenburg woonde en daar schapen hoedde. Hetgeen betekent dat daar rond 1425 reeds een boerderij heeft gestaan met de naam Prattenburg. Vertaald naar hedendaags Nederlands wordt het omschreven als een huis met schuur of achterhuis, een hooiberg, een schaapskooi, een groentetuin, een boomgaard en een stuk bos dat gelegen is op de berg.

Binnenkort aflevering 2.

BIJ DE FOTO Prattenburg getekend in 1731 in een bewaard gebleven schetsboekje van tekenaar Cornelis Pronk (1691-1759)