• Bestuursleden Ali Groebe en Jos Schilte tonen foto's van fotografen uit Olomouc, te zien bij een expositie in het gemeentehuis.

    Ted Walker

Kwart eeuw stedenband: 'Grenzeloze vriendschap'

VEENENDAAL Veenendaal heeft een kwart eeuw een stedenband met Olomouc, een grenzen overstijgende vriendschap. Zaterdag wordt dat gevierd op tal van plekken.

Gerard van Wijk

In theater De Lampegiet wordt vanaf 20.00 uur een feestelijke jubileumvoorstelling afgewikkeld, met tal van groepen uit beide steden. Daarvoor kunnen gratis kaarten worden aangevraagd: stedenband.eventbrite.nl. In het gemeentehuis loopt tot in mei een fototentoonstelling, met foto´s van gerenommeerde fotografen uit Olomouc. In de Cultuurfabriek en op het Kees Stipplein is van alles te beleven: Tsjechische hapjes en bierproeven, optredens, doorlopende filmvoorstelling, presentatie en informatie over Olomouc, demonstraties van de brandweer, de film Buurman & Buurman voor de kinderen. Er wordt kortom behoorlijk uitgepakt.

Ali Groebe was de eerste voorzitter van de stedenband. Na de val van de muur in Berlijn, het afscheid van de communistische dictatuur, de omwenteling zonder bloedvergieten (Fluwelen Revolutie genaamd) was er in het Tsjechische Olomouc sprake van een prille democratie. Er was honger naar aansluiting bij de Europese Economische Gemeenschap. ,,De Vereniging van Nederlandse Gemeenten kreeg een Europese afdeling. Veenendaal was aanvankelijk gekoppeld aan Most, een kleine industriestad. Maar de toenmalige burgemeester Frits Brink kende iemand uit Olomouc en zo kwam de stedenband met die stad tot stand. Achteraf gezien een prima keuze.”

HISTORISCH Precies in het jaar van de eerste uitwisselingen (1973) maakte Slowakije zich los van Tsjechië. Olomouc heeft ruim 100.000 inwoners en is een historische stad, met na Praag de meeste monumenten van het land. Het heeft ook een universiteit met de grootste faculteit Nederlands in Oost-Europa. Studenten komen met regelmaat stage lopen bij organisaties in Veenendaal. ,,Het aardige van de stedenband is dat het niet gaat om uitwisselingen van bobo´s, maar van ´gewone´ mensen: scholen, kerken, muziekgroepen, jongerenraad, brandweer, sporters en amateurkunstenaars. Sanne van Leeuwen is één van de jongere bestuursleden van wat deftig heet de Stichting Stedenband Veenendaal-Olomouc. Zij is bij een uitwisseling van de kerk (De Regenboog) twee weken in Olomouc geweest voor vrijwilligerswerk. Dat heeft best indruk gemaakt.

RAVAGE Groebe is tien jaar voorzitter geweest, maar toen wat jaren geleden de roep om bestuursleden groot was heeft zij de handschoen weer opgepakt. ,,Ik kwam er 25 jaar geleden voor het eerst en dacht toen: wat doet Olomouc met Veenendaal? Het doet Parijs-achtig aan wanneer je door de binnenstad loopt. Maar op andere terreinen hadden ze achterstanden.”

De enorme overstroming van de Morava in 1997 kan Groebe zich ook nog goed herinneren. ,,Ik kwam net terug van een vakantie, heb mijn koffer gepakt en ben afgereisd, het was een onvoorstelbare ravage, met ingestorte huizen. Veenendaal heeft goed geholpen, zes volle vrachtwagens zijn naar Olomouc gegaan. Er werd 60.000 gulden opgehaald en de gemeente verdubbelde dat bedrag.” Als oud-lerares van een Montessorischool doet het Groebe goed dat er inmiddels ook een Montessorischool in Olomouc is.

LEERPROCES ,,Ze hadden daar belangstelling voor andere onderwijsvormen”, weet ook Jos Schilte, de huidige voorzitter van de stedenband. ,,Het is een leerproces van beide kanten, door de jaren heen. Wij leren van hen en zij van ons. Zo hebben zij ervaren hoe wij de ouderenvoorzieningen hebben geregeld. En bijvoorbeeld ook de afvalscheiding. Zij hebben daarna een prijs gekregen omdat zij de beste afvalscheiding in Tsjechië hebben. Vrijliggende fietspaden hebben zij van ons afgekeken, dan beteken je echt iets voor elkaar. Olomouc is een culturele stad, met twee grote muziekscholen en een concertgebouw. De monumenten waren smerig geworden door de bruinkoolwinning, maar zijn prachtig opgeknapt. Daar hadden wij weer iets van kunnen leren.”

Bijna was de stedenband gesneuveld, bij bezuinigingen ging de subsidie verloren. ,,Terwijl het om een klein bedrag ging en bovendien ging het geld naar initiatieven vanuit de bevolking”, weet Schilte.

,,Olomouc heeft meerdere stedenbanden, maar je merkt dat Veenendaal een centrale plaats inneemt. We zitten ook betrekkelijk dichtbij.” Op het gemeentehuis in Olomouc houdt Sona Horka (spreek uit Sonja) al 25 jaar via de lokale media bij wat er gebeurt in Veenendaal. Doen we dat omgekeerd in Veenendaal ook?