• dochter Vicky van Felix von Papen

    Aart Aalbers
  • Collectie fam. Von Papen

'Ein Von Papen spricht…'

VEENENDAAL De Duitser Felix von Papen was al snel doordrongen van het feit dat het nazi-systeem niet deugde. Hij vluchtte in 1938 naar Nederland en schreef in Amsterdam het boek 'Ein Von Papen spricht…'.    

Aart Aalbers

Het boek werd in Nederland verboden omwille: 'Belediging van een bevriend staatshoofd.' Dankzij zijn in Amsterdam geboren dochter Vicky komt er binnenkort een vertaling van het boekwerkje uit. Het eerste exemplaar wordt tijdens de conferentie 'Bridge to the Future 2017' in de Eusebiuskerk te Arnhem overhandigd aan voormalig Europees president Herman Van Rompuy en de Duitse ambassadeur Dirk Brengelmann.  

 

De in 1910 geboren Von Papen was bankier en journalist. Hij was een neef van Franz von Papen, die in 1932 Rijkskanselier van Duitsland was en in 1933 en 1934 vicekanselier onder Aldolf Hitler. Felix zag al snel in dat het nazi-systeem in Duitsland al de wetten van een rechtsstaat tartte. Hierdoor werd hij al in december 1933 opgepakt en vastgezet in onder meer concentratiekamp Oranienburg. Tot een aanklacht kwam het niet. Toen hij erom vroeg en een schadeloosstelling eiste, kwam de mededeling 'Omwille van staatspolitieke redenen kunnen de gronden van de arrestatie niet bekend worden gemaakt.' Na zijn vrijlating zag hij er verschrikkelijk toegetakeld uit. Hij ontmoette mensen die hem vroegen wat er met hem gebeurd was. Hij antwoordde: ,,Dit is mij door de Nazi's aangedaan." Kort daarna werd hij weer opgepakt en vrijgelaten. Felix trad toe tot het nog prille Duitse verzet tegen het nazisysteem. In 1938 moest hij alles achter zich laten en vluchtte hij met zijn vrouw en dochter het land uit naar Amsterdam waar het echtpaar nog twee kinderen kreeg.  

 

WAARSCHUWEN  Felix von Papen wilde de wereld waarschuwen tegen het nazisysteem. In het toen nog vrije Nederland schreef hij in 1938 bovengenoemd boek. Hierin staan niet alleen de verschrikkingen die hij zelf beleefde, maar was het vooral een aanklacht tegen het naziregime. Nadat het boek gedrukt was, werd het verboden. De Nederlandse regering onder aanvoering van minister-president Gerbrandy verbood het boek. Toen Nederland in 1940 door de nazi's werd bezet, was Von Papen ook in Amsterdam niet veilig meer. Hij dook onder, maar werd in 1942 verraden en opgepakt. Hij werd gevangen gezet in het Oranje hotel in Scheveningen, hetgeen een beruchte gevangenis was, en overgebracht naar concentratiekamp Buchenwald. Hier is hij enkele dagen voor de bevrijding vermoord. Zijn graf is nooit gevonden.

 

GEBOORTEAANGIFTE  Zijn vrouw vertrok, na het verraad van haar man, met haar drie kinderen naar haar familie in Duitsland. Alvorens te vertrekken moest ze eerst aangifte doen van de geboorte van haar dochter Vicky. De geboorteaangifte van Vicky was uit vrees om ontdekt te worden niet gedaan. Het zou een bron zijn geweest om Felix von Papen te pakken te krijgen. Eenmaal in Duitsland werd over de oorlog nauwelijks meer gepraat. Moeder wilde daarmee haar kinderen niet belasten.

Ruim 20 jaar later komt hun in Amsterdam geboren dochter Vicky, door haar huwelijk met jonkheer Henk van Asch van Wijck, terug naar Nederland. Pas toen kreeg ze via haar schoonvader een van de uiterst zeldzame exemplaren van het boek van haar vader onder ogen. ,,Nadat ik het gelezen had, heb ik er nachtenlang niet van kunnen slapen." De jaren verstrijken en Vicky werkt niet zomaar mee aan een publicatie. Toch heeft ze zich laten overtuigen dat het belangrijk is voor de geschiedschrijving dat juist ook dit gedeelte bekend is. Nu het boek klaar is, heeft Vicky er wel een tevreden gevoel bij. ,,Echter", zo laat ze er direct op volgen ,,Het is niet makkelijk om te doen. Het is best wel een strijd om alles weer op te rakelen." De jonkheer vult zijn vrouw aan dat het goed is dat het boek er gekomen is. ,,De jeugd moet hiervan kennis nemen want het is momenteel weer actueel. Zelfs in Europa!"  

Rechtshistoricus prof. dr. Corjo Jansen heeft het boekje van een uitgebreide inleiding voorzien. Ook is het boekje aangevuld met een interview dat Geert Corstens, oud-president van de Hoge Raad, afnam van dochter Vicky. Het boek 'Een Von Papen vertelt' is verkrijgbaar voor 19 euro bij uitgeverij Prometheus. ISBN 978 90 446 3416 7. Aanwezig zijn bij de conferentie? Aanmelden: www.bridgetothefuture.nl/conferenties.